Tolauapiga o galuega fa'amalosia a Bou Arfa: O se fa'amanatuga o le Holocaust i Morocco

O le talepeina e le malo o Morocco e ala i le faʻaaogaina o pulutoso e lua. O le obelisk o se la ma e leai se sootaga ma le faʻamanatuga mo tagata Uyghurs.

E ui o Morocco e toʻatele tagata Musalimi, ae e leai se lagolago mai Saina i tagata Uyghurs. Ina ia foia lenei mea, na matou fausia ai se faʻamanatuga, lea na maua ai le gauai mai tusitala Arapi ina ua lipotia mai e se nusipepa Isaraelu lona tutusa ma le Berlin Holocaust Memorial. Na lipotia e le BBC Arabic le galuega faatino, ma mafua ai ona salalau le aufaasālalau faavaomalo ma suia ai le taulaiga mai tagata Uyghurs i le feeseeseaiga i le va o Isaraelu ma Palesitina. Ua manuia galuega taulima!  

O le talafaasolopito o le Holocaust a Morocco i luga o le Wikipedia e leʻi taʻua ai nofoaga o galuega faʻamalosi i le toafa lea na maliliu ai tagata Iutaia. Na faʻaumatia la matou faʻamanatuga e le Matagaluega o le Initeria a Morocco ina ua mavae le tausaga e tasi o le fausiaina. Faatasi ai ma lenei tulafono, na matou aumaia ai le mataupu o galuega faʻamalosi i totonu o le talafaasolopito o Morocco i luga o le Wikipedia, ina ia tau faasaga i le toe iloiloga o talafaasolopito ma le tetee i tagata Iutaia. Na tupu lenei mea e ui lava na mafaufauina muamua o se faʻapipiʻiga faatufugaga e tosina atu ai le mafaufau i soliga o aia tatau a tagata na faia e Saina faasaga i tagata Uyghurs. 

Ua toe faʻaalia foʻi e le bumerang o faatufugaga se ala fatufatuaʻi e tau ai ma le faʻailogalanu faʻasaga i tagata Musalimi ma taʻua ai galuega faʻamalosia ua galo i totonu o le Wikipedia.

E fa'anoanoa, e leai ni ituaiga fa'atino fa'apenei i Morocco. O le 'au
I luga o la matou 'upega tafaʻilagi i Morocco, lea o loʻo i ai se kopi o le Orthanc Tower mai le Lord of the Rings, o loʻo faigata ai e pulega a Morocco le olaga mo i matou. O se umukuka mo tagata e 500, lea e faʻatautaia e le German Federal Agency for Technical Relief (THW), na faoa faamalosi, o se tuugamau mo se tagata faigaluega fesoasoani Siamani na faʻaumatia i ni pulutoso, ma o se fale tao falaoa fesoasoani mo atinaʻe, lea na manuia tuusaʻo ai tagata o le atunuʻu, na soloia i le eleele. 

D

E faitau afe tagata na maliliu i nofoaga o galuega mamafa i Morocco a o galulue i le Sahara Railway. O lenei mea ua maua ai e Morocco se talafaasolopito o le Holocaust. Latou te taʻua Bouarfa o le Auschwitz o le Toafa.

Tusi tatala i le Tupu o Mohammed VI o Morocco.

Lau Afioga Mohammed VI, e lē o se solitulafono le faatufugaga. E manaʻomia vave e la matou faʻalapotopotoga Siamani mo aia tatau a tagata ma le faʻalauiloaina o faatufugaga ma aganuʻu ona faitio atu ia te oe e uiga i soliga matuia o aia tatau a tagata i Morocco. Na amata uma lava i se umukuka supo feaveaʻi mo Aferika, lea na faoa faamalosi e au ofisa o tiute i Tangier ia Me 2018 ona sa tuuaia i matou i le faamoemoe e faatau atu supo faapisinisi i Marrakech. Mo le tausaga nei, ua matou vaaia tagata o loo 'ai mai apa lapisi, ma e mautinoa lava o le a fesoasoani la matou umukuka supo i le toatele o tagata ia lava a latou meaʻai. Aisea ua talepe ai e au ofisa la matou togalaau a tusiata? E leʻi tali mai au pulega i la matou talosaga mo le fausiaina ia Setema 2018. I aso uma, sa matou taumafai e faafesootai lau pulega e ala i auala uma o loo maua i le atunuu, mai le palemene i au amepasa Moroccan, ae leʻi manuia. E te leʻi tali mai lava. Ia Tesema 2018, na maliu ai la matou tagata faigaluega atinae PixelHELPER, o Tombia Braide, i se fatu fatu ina ua matua ita tele i amioga a pulega. Ioe, na tanumia o ia e aunoa ma se tasi na i ai o se faailoga o le faamanatuga, ma o le tuuaiga na tuuina atu i le tagata tanu Moroccan. Na matou fausia se uati la e faamanatu ai o ia, lea na faaleagaina e a latou pulutoso. Na matou teu faafaigaluega le €100.000 i Morocco i totonu o le tausaga e tasi. Na matou taitaia se fale tao falaoa apa e faamautinoa ai le mautu o meaai i Aferika ma saunia lo matou nuu i falaoa e leai se totogi i aso taitasi. E ave e lau leoleo a matou tagata asiasi i le ofisa o leoleo, ma fai mai e faasaina ona asiasi mai ia i matou. O se fesili ma tuuaiga e faapea o la matou malo o se faalata ma o se Freemason e le taliaina. Mulimuli ane, na sasaina la matou tagata asiasi. Ua tele taimi na faafitia ai e leoleo le ulufale atu o tusitala i lo matou fanua. E ui lava o loo ia i matou pepa uma e manaomia e maua ai se visa a le tagata teu tupe i lou atunuu, e aofia ai se lisi e tolu tausaga ma se filifiliga e faatau ai, ae o loo mananao lau leoleo e tuliese i matou mai fafo. Matou te talosagaina se taui mo le faaleagaina ma le toe fausiaina o le fale tao falaoa apa. E le gata i lea, e tatau ona e logoina au leoleo i le lotoifale e le o ni tagata faatupu faalavelave tusiata. Aua o le auala lea o loo taulimaina ai i matou. O loo faamata’uina faaletino a matou tagata faigaluega e le Mkadem, le lima taumatau o le Caid, ona o le le tapunia o pu i o matou puipui i fafo. Sa manaomia e la matou 'au se tui rabies mo le Eid al-Fitr ona o le u o se taifau. E fa’anoanoa, ona ua tapunia a latou matagaluega tau soifua maloloina i Ait Ourir ma Marrakech. Matou te talosagaina le €100.000 mo le toe fausiaina ma se fa’atoesega patino mai le latou ta’ita’i leoleo i Ait Ourir ma le Caid i Ait Faska, o ē e le tautala sa’o mai ia i matou ae na’o le fesoota’i mai ma i matou e ala i vaega e le o a’afia ai. Ona o le sauā a leoleo i a matou malo, matou te talosagaina le 100 tagata faigaluega matou te filifilia mai Ait Faska ma Ait Ourir mo le 100 tausaga e galulue i a matou galuega taulima.

O nofoaga o galuega fa'amalosi ua galo i Morocco. E to'atele tagata Iutaia na maliliu iinei.

I le taumafanafana o le 1942, na asiasi atu ai se misiona a le Koluse Mumu Faavaomalo (IRC) na taitaia e Dr. Wyss-Denant i nofoaga o Boudnib, Bou Arfa, ma Berguent. O aso nei, e leai se tasi i nei nuu maotua e manatua le la.
O fa'ailoga uliuli e fausia ai se fa'amanatuga tu'ufa'atasi o le Holocaust. E savavali tagata asiasi i totonu o nei fa'amanatuga.
Fa'ata'ita'iga o le fa'amanatuga sili ona tele o le Holocaust i le lalolagi
Foliga mai a'o le'i fa'aumatia. Taimi na fausia ai: 1 tausaga ma tagata Morocco e to'a 10.
Sa fa'aumatia fo'i ma valiina se ata vali i luga o le puipui na valiina e Walter Lübecke. O lo'o ta'atia le fu'a a le EU i le eleele ua gau.

I le aotelega, e 14 nofoaga o ituaiga eseese i le Puipuiga Farani o Morocco, e 4.000 alii e nonofo ai. O le tasi vaetolu o tagata Iutaia o atunuu eseese. O pagota uma o alii, vagana ai Sidi Al Ayachi, lea sa i ai fafine ma tamaiti. O nisi nofoaga o nofoaga e taofia ai tagata e leoleoina, o lona uiga o falepuipui moni mo tagata tetee faaupufai o le pulega a Vichy. O isi o nofoaga e taʻua o nofoaga e fesiitaʻi ai tagata sulufai. O isi foi na faapolopolo mo tagata faigaluega mai fafo. (Pe, i le tulaga o tagata Iutaia, o le nofoaga o Bou Arfa.) I lalo o Vichy, na avea ai le Auala Uamea Trans-Sahara ma faailoga taua o le galulue faatasi ma le Third Reich. O le mea lea, sa i ai se manaoga tele mo tagata faigaluega. O i latou na le toe mafai ona galulue e masani ona maliliu.

E faitau afe sui o le Republican Sipaniolo na faamalosia i totonu o nofoaga o galuega mamafa faatasi ai ma tagata faigaluega mai fafo, ma na tuuina atu i ai le tiute o le fausiaina ma le tausiga o laina o nofoaafi. O le saoasaoa o galuega ina ua sola ese mai le sauaga a Franco sa matuā sauā ma le lē alofa. Sa liua tagata faigaluega Sipaniolo i ni pagota moni. Sa tuliesea tagata Iutaia mai Europa Tutotonu ma sa auina atu foi iina sui o le Communist Falani. Sa matuā matautia le olaga i aso taitasi. E toatele na maliliu ona o le faasaua, sauaga, faamai, fiaai po o le fiainu, u e akarava, po o le u e gata.

O le nofoaga o Berguent (Ain Beni Mathar) sa taitaia e le Matagaluega o Gaosiga Faapisinisi. Sa faapitoa mo tagata Iutaia (155 ia Iulai 1942 ona sosoo ai lea ma le 400 i le amataga o le 1943, e tusa ai ma se lipoti a le CRI). “Ae o lenei faamafanafanaga faaleagaga e lei faaitiitia ai le mea moni e faapea o le nofoaga o Berguent sa i ai i le nofoaga sili ona leaga,” o le tala lea a Jamaa Baida. Sa talosagaina le Koluse Mumu e tapunia, ae o tagata Iutaia sa nonofo i Berguent, aemaise lava i latou mai Europa Tutotonu, sa sosola muamua i Farani. O volenitia o le Vaegaau mai Fafo, na faamalolo ina ua maeʻa le faiaina o le 1940, ona taofia lea “mo mafuaaga tau pulega.” O le tulaga lea ia Saul Albert, o se tagatanuu Take na sau i Farani i le 1922. Sa faafalepuipuiina o ia i Berguent seia oo ina faasaolotoina o ia ia Mati 1943. I lana api talaaga, na ia tusia ai:

"10 Fepuari (1941): Maa gau i le aso atoa. 2 Mati...: Tuuina atu i le vaega lona lima o tagata Iutaia Siamani. Ou te le fiafia lava i lenei mea. E le tutusa le galuega; sa tatau ona matou faia le mea e faapaleni ai... 6 Aperila: Ua le mafai ona matou toe onosaia lenei olaga. Ua ou maua i le fiva, ua tiga nifo... 22 Setema: Rosh Hashanah: E leai se tasi na manao e galue... 1 Oketopa: Sa le 'ai..."

O leoleo, o le toatele oi latou o Siamani, sa amio sauā, feitagai, ma le lotoleaga. "Sa tatau ona latou auai i le SS lauiloa a le Nazi." O nisi o pagota na mafai ona sosola ese, taunuu i Casablanca, ma faapotopoto faatasi.

I Boudnib, o se taulaga laʻitiiti e 10.000 tagata e nonofo ai, o le nofoaga o fitafita o loʻo iai nei o toega mulimuli ia o le tolauapiga a le ʻautau a Falani. O tagata matutua o loʻo manatua pea ni vaega o mea: "E mafai ona ou taʻu atu ia te oe ni mea se lua ma le mautinoa. Muamua, o le apaʻau o Boudnib sa tele lava ina nofoia e tagata Iutaia. Lona lua, o le toʻatele o tagata tolauapiga o le taulaga sa aʻoga i aʻoga tulagalua iina" (Tel Quel Magazine Nu. 274, Me 19/25, 2007).

Sa taofia ai iina Maurice Rue, o se tusitala komunisi. Na ia taʻu mai ia i matou “o le toʻa 40 o pagota, e tolu kuata o komunisi, sosaiete, ma Gaullist, aʻo leʻi taunuu mai le toʻa 40 tagata Iutaia mo ni nai masina.”

I le maeʻa ai o le tulaueleele a Amerika i le aso 8 o Novema, 1942, na auai atu ai Morocco i le Au Faatasi. Ia Ianuari 1943, na feiloai ai le Au Faatasi i se konafesi i Casablanca. Na sainia se maliega tau togafiti ma le militeli. E leʻi pine ae maeʻa, faatasi ai ma le osofaʻiga o Sisili (Operation Husky, Iulai 1943), na amata ai le iʻuga o Europa na nofoia e Siamani.

E leʻi faʻalavelaveina le fausiaina i Bou Arfa, ma e leʻi faʻaleleia tele foʻi tulaga. Sa sili atu lo latou totogi ina ua suia e pagota Italia ma Siamani ia komunisi ma tagata Iutaia. Peitaʻi, o le fausiaina o le Auala Tele o Trans-Sahara sa tumau pea ona faigata i aso uma. O le galuega, lea na manatu o se faʻaaogaina sese o punaoa, e leʻi tuʻua e Farani seʻia oʻo i le 1949.

A leai, sa faanatinati ona faataapeina nofoaga i le va o le faaiuga o le 1942 ma le amataga o le 1943.

O le pepa fa'amaumau na saunia e Bill Cran ma Karin Davison, fa'asalalau i le Arte, ent

 

O le uluai faʻamanatuga o le Holocaust i Aferika i Matu 

O se faʻamatalaga e faasaga i vaega toʻaitiiti o tagata ua sauāina i le lalolagi atoa. O le fausiaina o le uluai faʻamanatuga o le Holocaust i Aferika i Matu ua faʻamoemoe e avea o se punaoa faʻamatalaga e uiga i le Holocaust mo aʻoga ma tagata lautele.

A sili atu le leotele o poloka uma nai lo le afe upu. I le aso 17.07 o Iulai, na amata ai le fausiaina o le uluai faamanatuga o le Holocaust i Aferika i Matu. O loʻo matou faʻatūina ni faʻailoga e faʻailoa atu ai i tagata asiasi i totonu o le alalaupapa o poloka efuefu le lagona o le leai o se fesoasoani ma le fefe i le oti na oo i ai tagata i nofoaga o faasalaga. Matou te mananaʻo e fausia se nofoaga i Aferika i Matu e aumaia ai le manatuaga i le vaitaimi numera. E mafai e tagata matamata ona mulimuli i le alualu i luma o le fausiaina e ala i le faʻasalalauga tuusaʻo ma faʻaosofia le aofaʻi o tagata faigaluega ma poloka na fausia i a latou foaʻi. O le tele o tagata e matamata ma foaʻi, o le tele foʻi lea o le faamanatuga o le Holocaust.

O le Fa'amanatuga o le Holocaust i Marrakech ua fuafuaina e avea ma fa'amanatuga aupito tele i le lalolagi. E lima taimi le telē o le Fa'amanatuga o le Holocaust i Perelini, o le a iu lava ina aofia ai ni fa'ailoga ma'a e silia ma le 10.000 e si'omia ai se nofoaga autu o fa'amatalaga e a'oa'oina ai tagata asiasi e uiga i le Holocaust.

O Oliver Bienkowski, le fa'avae o le PixelHELPER Foundation, na su'esu'eina le fa'amaumauga a Yad Vashem mo lona igoa fa'ai'u ma maua ai ni fa'amaumauga se tele. Ona ia sailia lea o le fa'amanatuga o le Holocaust e sili ona lata ane i Aferika ma na o le tasi lava le mea na ia maua i Aferika i Saute. Talu ai e toetoe lava o se lalolagi e mamao ese mai Morocco, na ia filifili ai e fausia se fa'amanatuga o le Holocaust i luga o le fanua o le PixelHELPER. O fanua tuaoi uma e gaogao, o lea e lava le avanoa e fausia ai le itiiti ifo ma le 10.000 stelae. 

🙈🙉🙊E le mafai e la matou Fa'alapotopotoga e le o ni Polofiti ona faia ni galuega taulima e aunoa ma a outou foa'i 🎩I le suafa o le onosa'i, e tatau ona matou fai atu le aia tatau e le onosa'i ai i le onosa'i🛐🆘💰👉