#PixelHELPER yin €100,000 fun alaye ti o yori si imuni awọn olutilẹyin awọn apaniyan Daphne Caruana Galizia. Jọwọ ṣe atilẹyin fun ipolongo wa ni pixelhelper.org/en/donate
“Ìwé ìkéde tí a fi ẹ̀jẹ̀ àwọn ẹlòmíràn kọ” – ìyẹn ni òpìtàn ará Amẹ́ríkà Mike Davis pè ní bọ́ǹbù ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́. Èyí tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde nínú àwọn ìwé ìkéde wọ̀nyí ni Semtex, tí a tún ń pè ní ohun ìbúgbàù ike, tí a so mọ́ ilẹ̀ ọkọ̀ Peugeot 108 funfun kan ní ojú ọ̀nà kan ní Bidnija, àwọn ènìyàn 309 ń gbé ibẹ̀, kìlómítà mọ́kànlá sí ìwọ̀ oòrùn Valletta olú ìlú Malta.
Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹwàá, Daphne Caruana Galizia, ẹni ọdún mẹ́tàléláàádọ́ta, wà lẹ́yìn kẹ̀kẹ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ rẹ̀. Ó wakọ̀ ojú ọ̀nà pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́ lọ sí ojú ọ̀nà pàtàkì, ó yípadà sí apá òsì, ó sọ̀kalẹ̀ sí òkè láti ibi tí a ti lè rí ìmọ́lẹ̀ òkun jíjìnnà, kọjá ibi ìdọ̀tí kékeré kan tí ó wà ní igbó àti pápá zucchini kan, 270 yààdì, sí àmì onígun pupa kan, níbi tí ẹ̀gbẹ́ kan ti sọ fún awakọ̀ pé kí ó má ṣe tẹ́ àwọn tí ó jọra rẹ̀. Àwọn olùwádìí gbàgbọ́ pé ìbúgbàù náà wáyé nípasẹ̀ fóònù alágbéká. Ní agogo 15:04, àwọn òkú Peugeots wà ní mítà 100 sí pápá kan, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà náà. Àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ ìwádìí méje ti ilẹ̀ Netherlands tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò òkú Galizia ní ọjọ́ mẹ́ta lẹ́yìn náà ní ilé ìwòsàn Mater-Dei ti Valletta kò rí púpọ̀ láti rí. Kò sí ohun tí ó kù nínú òkú oníròyìn tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà àti èyí tí ó ní ìtumọ̀ jùlọ. Ó ti fi ọ̀rọ̀ ìkẹyìn rẹ̀ sí ojú ìwé rẹ̀ ní ìṣẹ́jú mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n kí ó tó kú: “Ibikíbi tí o bá wò, àwọn ọ̀daràn wà níbi gbogbo. Ó jẹ́ láti sọ̀rètí nù.”
[gallery_bank type=“images“ format=“masonry“ title=“true“ desc=“false“ responsive=“true“ display=“selected“ no_of_images=“13″ sort_by=“random“ animation_effect=“bounce“ album_title=“true“ album_id=“19″]
Ní ọ̀sẹ̀ kan lẹ́yìn náà, àwọn ọmọkùnrin Galicia mẹ́ta wà ní Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ti Europe ní Strasbourg, wọ́n ń jiyàn lórí ohun tí ìpànìyàn ìyá wọn sọ nípa Malta àti bóyá nípa EU. Sven Giegold, Aṣojú Àwùjọ Green, gba gbohùngbohùn náà. “Wọ́n pa Daphne ní òpópónà. Kò sí ibi ìpamọ́, àwọn apànìyàn wọn kò tilẹ̀ gbìyànjú láti jẹ́ kí ìkọlù náà dàbí ìjamba. Ní ìyàtọ̀ sí èyí, èyí jẹ́ ìfihàn agbára oníwà ipá, “ó wí. Ó ṣe kedere ìdí tí bọ́m̀bù náà kò fi sí lábẹ́ ọkọ̀ ọlọ́pàá tàbí agbẹjọ́rò gbogbogbòò: “Daphne ni ó tan ìmọ́lẹ̀ sí ètò ìfọwọ́sowọ́pọ̀ owó àti ìwà ìbàjẹ́ ní Malta – kì í ṣe àwọn aláṣẹ wọ̀nyí.”
Nígbà tí ayẹyẹ náà ń lọ lọ́wọ́ ní Strasbourg, Rosy Bindi, olórí Ìgbìmọ̀ Àtakò Àwọn Ọ̀daràn ti Ítálì, wọ inú Hótéẹ̀lì Excelsior ní orí odi Valletta. Fún ọjọ́ mélòókan, Ìgbìmọ̀ náà wà ní Malta, wọ́n ti gbèrò láti lọ síbẹ̀ fún ìgbà pípẹ́, ṣùgbọ́n nísinsìnyí, lẹ́yìn pípa oníblọ́ọ̀gì náà, ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ pọ̀ gidigidi. Bí àwọn olùṣọ́ tí ó dúró ṣinṣin yí i ká, tí aṣọ wọn ń da okùn sí etí wọn, Bindi jókòó síbi tábìlì kan ó sì wo àwọn oníròyìn náà, tí wọ́n ti ń dúró dè wọ́n nínú àga aláwọ̀ dúdú. Bindi sọ pé ẹgbẹ́ òṣèlú náà rí Malta gẹ́gẹ́ bí “párádísè kékeré”. Àti “àwọn olùpèsè iṣẹ́ ìnáwó tí wọ́n lè ṣí àwọn iṣẹ́ ní Malta” náà jẹ́ “apá kan nínú ìṣòro náà”.
Fún Malta, ọ̀rọ̀ Bindi jẹ́ ìṣòro. Ó ti jẹ́ ògbóǹkangí lórí ẹgbẹ́ òṣèlú Itali fún ọ̀pọ̀ ọdún, nítorí náà ọ̀rọ̀ rẹ̀ ní agbára. Malta ti ń jà fún orúkọ rere rẹ̀ láti ìgbà tí wọ́n ti pa Galicia.
Ìpànìyàn rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe rí i ní erékùsù náà, jẹ́ àfihàn pé àwọn tí wọ́n ní èrò rere nípa ìjàkadì lòdì sí ìwà ọ̀daràn kò ní ìdánilójú mọ́ nípa Malta.
Giegold, ẹni tí ó ti ń ṣe ìjákulẹ̀ owó orí fún ọ̀pọ̀ ọdún, tí ó sì mọ ìwádìí Galizia, ń ké sí àwọn olùwádìí kárí ayé láti rán wọn. Ó pe fún ìfisílẹ̀ Prime Minister Sosialist Joseph Muscat, ó sì rí i dájú pé Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Europe fẹ́ rán àwọn aṣojú sí Malta láti “mú òfin padà bọ̀ sípò”.
Bọ́ǹbù ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ márùn-ún ní ọdún méjì
Kì í ṣe òun nìkan ló rí i bẹ́ẹ̀. Tí wọ́n bá ń ròyìn nípa ìpínlẹ̀ erékùsù yìí ní àwọn ọjọ́ wọ̀nyí, a máa ń sọ̀rọ̀ nípa owó dúdú nípa àwọn ilé iṣẹ́ lẹ́tà, àwọn ibi tí owó orí wà, àjọṣepọ̀ dúdú Azerbaijan, ìfọ́mọ́ epo, títà ìwé àṣẹ àti tẹ́tẹ́ lórí ayélujára. Ìtàn tó ga jùlọ ti Galizia tún ti ṣe àfikún sí èyí. Ọmọ rẹ̀ Mathew ń ṣiṣẹ́ ní ẹ̀rọ ìwádìí IJIC, èyí tó ṣí àwọn ìwé Panama ti ọdún 2016 payá. Nípa rẹ̀ Galizia gba àwọn ìwé tó jẹ mọ́ Malta. Ó ṣàwárí pé Keith Schembri, olórí ìjọba ìjọba Muscat, àti ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ Konrad Mizzi - olórí agbára àkọ́kọ́, tí ó ti di mínísítà ìrìn àjò báyìí - ń ṣe àkóso àwọn ilé iṣẹ́ ààbò ní British Virgin Islands àti Panama. Gbogbo èyí ti para pọ̀ di àwòrán búburú báyìí, níbi tí àwọn ààlà láàárín àwọn ìṣòwò àdáni tí ó ní iyèméjì nípa àwọn olóṣèlú, àwọn ìṣàn owó tí gbogbo ènìyàn ń rí àti ìwà ọ̀daràn tí a ṣètò dàbí ẹni pé ó ń yọ́.
Ó jẹ́ àwòrán kan tí kò bá àwọn agbègbè Valletta mu, tí ó kún fún àwọn oníṣòwò àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní àwọ̀ pupa, pẹ̀lú ìlú àtijọ́ tí kò ní ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, tí ó ní àwọ̀ iyanrìn tí yóò di olú ìlú àṣà ìbílẹ̀ Yúróòpù ní ọ̀sẹ̀ mẹ́sàn-án – ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé ìgbàanì tí kò láfiwé tí ó gbajúmọ̀ nípasẹ̀ rẹ̀ ní gbogbo ọjọ́, ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn arìnrìn-àjò máa ń tẹ̀lé àwọn amọ̀nà pẹ̀lú àwọn àmì aláwọ̀ pupa wọn bí àwọn arìnrìn-àjò ogun ti ìpele wọn, lẹ́yìn náà ní alẹ́, ní St. Julian, ní apá kejì etíkun, tí wọ́n ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú ìfúnpọ̀, ehoro nínú wáìnì pupa àti àgọ́ Cisk tí ó dàbí pint.
Àwọn kan lára wọn wá ń ṣọ́ Jonathan Ferris. Ní ọjọ́ kẹjọ lẹ́yìn ikú Galizia, ó jókòó pẹ̀lú àwọn gíláàsì fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ nínú aṣọ aláwọ̀ búlúù ní yàrá ìgbafẹ́ ti Westin Dragonara. Lẹ́yìn ojú dígí náà, ìgbì omi ń gbá àwọn òkúta, lórí àwọn sófà ni àwọn ìdílé tí wọ́n ní ìgbámú tí wọ́n wọ aṣọ atukọ̀ ojú omi jókòó sí. Ferris ni olórí ààbò ilé ìtura oníràwọ̀ márùn-ún náà, èyí sì fi hàn pé nǹkan kò rí bí ó ṣe yẹ ní Malta.
Nítorí pé títí di ọdún kan sẹ́yìn ni ọlọ́pàá Ferris, tó jẹ́ olùtọ́jú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ owó. Ó ní ìwé ìròyìn Galizia ti ń ràn án lọ́wọ́ nígbà gbogbo pẹ̀lú ìwádìí. „Ó mọ àwọn nǹkan tí a kò mọ̀. Àwọn ènìyàn gbẹ́kẹ̀lé àwọn oníròyìn bíi ọlọ́pàá. „Àwọn ẹlẹgbẹ́ Ferris tí wọ́n kọ́ ẹ̀kọ́ ní Brussels, China, Germany, ó gbé akọ́ọ́lù Gaddaffi, ní oṣù kọkànlá ọdún 2016, ó gbé gẹ́gẹ́ bí olórí ẹ̀ka sí Maltese Anti-Money Laundering Authority (FIAU). Láàárín oṣù kẹta ọdún 2016 àti oṣù keje ọdún 2017, àwọn ìròyìn mẹ́rin lórí ìbàjẹ́ tí wọ́n fura sí sí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ti kọ. Gbogbo wọn, Ferris sọ, dá lórí ìwádìí láti ọ̀dọ̀ Galizia. Ta ló fẹ́ tẹ̀lé e, tí ó bá lọ sínú àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀, ó gba àkókò.
Àkópọ̀ ìwádìí FIAU báyìí ni: Olórí ilé ìgbìmọ̀ Keith Schembri tún lo ilé iṣẹ́ àpótí ìfìwéránṣẹ́ rẹ̀ ní Panama láti fi 100,000 yuroopu pamọ́, èyí tí ó gbà láti inú títà ìwé ìrìnnà Malta mẹ́ta sí àwọn ará Russia. Ó tún san ààbọ̀ mílíọ̀nù yuroopu ààbọ̀ fún olùdarí ìwé ìròyìn Malta kan. Ferris gbàgbọ́ pé Schembri fẹ́ rí i dájú pé ìwé ìròyìn ìjọba ṣì wà ní ìwọ̀n. Ní àkókò kan náà, ó fẹ́ rí i dájú pé ìwé ìròyìn náà ń gba ìwé rẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀, nítorí pé ní ipò kejì, Schembri tún jẹ́ oníṣòwò ìwé. Àti: Schembri àti Mínísítà Agbára tẹ́lẹ̀rí Konrad Mizzi gba àbẹ̀tẹ́lẹ̀ láti Dubai láti ọ̀dọ̀ ilé iṣẹ́ kan tí ó ń ṣòwò epo rọ̀bì ní Malta. Owó yìí tún wà fún àwọn ilé iṣẹ́ àpótí ìfìwéránṣẹ́ méjèèjì. Àkọsílẹ̀ ìkẹ́yìn Galizia tó sọ pé “Gbogbo ibi ni àwọn ọ̀daràn” tọ́ka sí àwọn ilé iṣẹ́ wọ̀nyí.
1.07 milionu awọn owo ilẹ yuroopu fun awọn adehun gaasi?
Schembri àti Mizzi sẹ́ gbogbo nǹkan. Ohun tó mú kí ọ̀pọ̀ èèyàn ṣiyèméjì nípa òfin ní Malta: Àwọn aláṣẹ kò tilẹ̀ fi ìròyìn FIAU ránṣẹ́ sí àwọn ọlọ́pàá - tàbí kí wọ́n fi ránṣẹ́ tààrà sí wọn - wọn kò ní àbájáde kankan.
Àwọn ìròyìn náà kan Ferris, ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ Charles Cronin tàbí olórí FIAU tẹ́lẹ̀ rí, Manfred Galdez. Kò sí ẹni tó wà ní ipò mọ́. Galdez lọ fúnra rẹ̀ nígbà tí ó fẹ́rẹ̀ fẹ̀yìntì. Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹfà ọdún 2017, Ferris tó gba ipò rẹ̀ àti Cronin tẹ àpò ìwé funfun kan pẹ̀lú àkíyèsí wọn ní ọwọ́. Ferris sọ pé, “Mi ò mọ ìdí rẹ̀ rí.” Láti ìgbà náà, ó lè sùn pẹ̀lú oògùn. FIAU sọ fún wa pé ó ní “àǹfààní tó ga jùlọ láti yọ Ferris àti Cronin kúrò nítorí” ìdí iṣẹ́ wọn.
Tí ó bá jẹ́ pé ó dúró pẹ̀lú FIAU, ìbá ti tẹ̀lé ìtàn ńlá Galizia tó kẹ́yìn, Ferris sọ. Ó jẹ́ nípa Michelle Muscat, ìyàwó olórí ìlú náà. Àkọsílẹ̀ ilé-iṣẹ́ wọn Egrant ní Panama yẹ kí ó ti ṣàn láti Azerbaijan sí 1.07 mílíọ̀nù Euros – ìdájọ́ lẹ́yìn tí Malta àti Azerbaijan ti fọwọ́ sí àdéhùn fún àwọn ohun èlò gáàsì pẹ̀lú ọdún 18. Ferris gbàgbọ́ pé “Wọ́n fẹ́ dènà ìwádìí yìí.” Ó ti fi ẹjọ́ kan aláṣẹ ìdènà ìwà ìbàjẹ́ láti gbà á padà sípò.
Pé àwọn ìròyìn FIAU tilẹ̀ jẹ́ mímọ̀, nítorí ọkùnrin kan tí ó pe ara rẹ̀ ní “alábàáṣiṣẹpọ̀ Daphne nínú ìṣèlú” tí ó sì jẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ wọn. Simon Busuttil jẹ́ igbákejì PN ti Conservative, ẹgbẹ́ alátakò kan ṣoṣo; ọkùnrin kan tí ó ní àṣà àti ohùn oníwàásù tẹlifíṣọ̀n Amẹ́ríkà, tí ó ní okùn ìṣọ̀fọ̀ dúdú tí ó ní àwọ̀ lórí ìbòrí. Ó ní “Ìròyìn nípasẹ̀ WhatsApp nìkan.” “Wọ́n ń ṣe àkíyèsí fóònù mi.” Àwọn àlejò ni wọ́n ń kí ní yàrá ìpàdé ti Opposition ní Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin, àyè kan tí ó dàbí aquarium tí ó ń rọ̀ lórí òpópónà tí àwọn ènìyàn ń rìn kiri ní Valletta.
Ìpadàsẹ́yìn kò wúlò mọ́
Bí Galizia ṣe ń pa àwọn ohun tó ń tako ìjọba run, Prime Minister Muscat fẹ́ kí ìdìbò náà di ti oṣù kẹfà tó kọjá. Busuttil ni olùdíje tó ga jùlọ nínú àwọn alátakò. Ẹnìkan fi ìròyìn FIAU sí i. Busuttil tan gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀ náà kálẹ̀ níwájú àwọn oníròyìn pẹ̀lú ayọ̀. Kò ran wọ́n lọ́wọ́: àwọn ará Malta dúró ṣinṣin sí Muscat. Busuttil pàdánù, èyí tó ṣeé ṣe kó jẹ́ nítorí pé ọrọ̀ ajé Malta ń gbèrú sí i. “Lẹ́yìn náà, mo fẹ́ fi ìṣèlú sílẹ̀ díẹ̀díẹ̀,” ó ní. “Ṣùgbọ́n nísinsìnyí, lẹ́yìn ikú rẹ̀, ohun gbogbo yàtọ̀.”
Ní oṣù Keje, Busuttil ti fi ẹ̀sùn kan àwọn ọlọ́pàá láti ṣe ìwádìí lórí àwọn mínísítà. Schembri àti Mizzi ti fi ẹ̀sùn kan wọ́n. “Tí mo bá pàdánù, màá lọ sí Strasbourg,” Busuttil sọ. Ó fẹ́ parí iṣẹ́ Galizia.
Oníblọ́ọ̀gì náà ti kọlu Muscat gidigidi, àwọn yòókù ìjọba, àti àwọn apá ńlá ti àwọn alátakò. Apá kan pẹ̀lú “àwọn àpilẹ̀kọ tó dára”, gẹ́gẹ́ bí àwọn ọ̀tá wọn tó burú jùlọ ní orílé-iṣẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú PL ti sọ. Apá kan pẹ̀lú àwọn ìkọlù ara ẹni àti àwọn ọ̀rọ̀ nípa ìgbésí ayé ìbálòpọ̀ rẹ̀. Ṣùgbọ́n kò sí ẹnikẹ́ni ní Malta tó gbàgbọ́ gidigidi pé àwọn olóṣèlú oníwà ìbàjẹ́ ló fi bọ́m̀bù náà sí abẹ́ ọkọ̀ rẹ̀.
Ìrònú tí wọ́n sábà máa ń gbọ́ ní Malta – àti Ítálì – ni pé Galicia ti dá sí ìwákiri àwọn ọ̀daràn láti kó epo láti Libya lọ sí gúúsù Yúróòpù. Èrò yìí ni pé láàárín ọdún méjì tó kọjá, bọ́m̀bù ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ márùn-ún ló ti wáyé ní Malta, àwọn tí wọ́n pa sì wá láti agbègbè ọ̀daràn. Kò sí ẹnikẹ́ni tó gbọ́. Nígbàkúgbà tí wọ́n bá lo Semtex, wọ́n máa ń ṣe èyí, fún àpẹẹrẹ, ní Libya Zuwara – níbi tí epo ìfàyàwọ́ ti wá.
Àtakò kò ní ipa kankan
Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀pọ̀ ènìyàn ní Malta rí i pé Muscat ló fa ikú Galicia àti pé ó fi ipò rẹ̀ sílẹ̀. Kì í ṣe nítorí pé àwọn ọlọ́pàá kò dáàbò bo Galizia. Ní tòótọ́, oníblọ́ọ̀gì náà ti kọ̀ láti dáàbò bo àwọn ọlọ́pàá nígbà kan rí nítorí pé ó bẹ̀rù pé èyí yóò nípa lórí iṣẹ́ rẹ̀. Nígbà tí ó ń gbèjà ẹ̀sùn náà sí Muscat, ìdílé Galizia, àwọn alátakò àti àwọn oníròyìn Malta, MEP Busuttil sọ pé: “O kò le ṣe ohunkóhun lòdì sí ìwà ìbàjẹ́ níwọ̀n ìgbà tí a bá gbà kí àwọn mínísítà oníwà ìbàjẹ́ dúró ní ipò.” Láti lè fara da iṣẹ́ wọn, ìjọba ń sọ àwọn ilé-iṣẹ́ di aláìlera – nípa bẹ́ẹ̀ ó ń fara da iṣẹ́ àwọn ọ̀daràn tí a ṣètò.
Sibẹsibẹ, awọn alatako ko ni ipa ninu awọn ipo naa. Malta gbarale eto-ọrọ aje lori awọn owo-ori ile-iṣẹ ti o kere pupọ, ile-iṣẹ ere ori ayelujara ati tita awọn iwe irinna fun awọn ajeji ọlọrọ. Busuttils PN ṣe alabapin si iyẹn. "Malta ti ta ijọba rẹ si owo idọti," Green Giegold sọ. "O ti rọpo ofin pẹlu aṣa aiṣedede ati ifẹ-ẹni-ni-ẹtan laarin awọn oloye oloselu ati awọn olowo."
Ní Casinostadt St. Julians ní Malta, ilé iṣẹ́ Mayfair dúró, ọ̀kan lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ọ́fíìsì ní erékùṣù náà.
Daphne Caruana Galizia Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta, ọdún 2018OliverBienkowski
Àwọn ìfilọ́lẹ̀ ìrìnàjò lọ sí Yúróòpù 
