
Khululani ama-Uyghur
ANgomhlaka-29.07.2019 kuJulayi 1, sakhipha ividiyo yokuqala yesikhumbuzo sethu sama-Uyghur eMarrakech. Sabhalela wonke amaphephandaba ama-Arabhu sichaza lokho esasikwenzile futhi asitholanga mpendulo. Kuphela ngemva kokuba sitshele amaphephandaba ukuthi umugqa wokuqala wesikhumbuzo wawungowamaJuda angama-gay lapho lesi sikhumbuzo sangena khona emlandweni waseMorocco njenge-"Marrakech Holocaust Memorial." Inzondo yanqoba ubumbano nama-Uyghur amaSulumane. Kuze kube namuhla, alikho izwe lamaSulumane emhlabeni elisekela ama-Uyghur ngezinga abalidingayo. Ngethemba ukuthi eminyakeni eyikhulu ezayo, isikhumbuzo sokuqala sabantu abangamaTurk abangamaSulumane sama-Uyghur sizobonakala njengesikhathi sokuguquka kobunye bamazwe amaSulumane nama-Uyghur.
Sisonke sifuna ukwakha kabusha zonke izakhiwo ezibhidlizwe yiShayina kwamanye amazwe futhi sishiye ukusetshenziswa kwazo kuhulumeni ofanele, ngenhloso yokuvimbela iShayina ekuqedeni isiko lama-Uyghur.
Uma amaShayina ebengabhidliza amasonto ayi-1000, intukuthelo eYurophu ibiyoba nkulu kakhulu. Umlilo esontweni elikhulu lapha ungavuthela ubumbano lomhlaba wonke. Ama-mosque ayi-1000 namasonto obuKristu asevele abhujisiwe eShayina. Sinikeze wonke ama-Uyghur ithuba lokwakha kabusha lawa masonto njengamakhophi aqondile kwamanye amazwe, ukuze sikhuthaze ubumbano lomhlaba wonke kubantu abangamaSulumane abacindezelwe. Ngeshwa, iningi lama-Uyghur lingababaleki noma lihlala emakamu okufundisa kabusha amaShayina futhi limpofu. Ngakho-ke, sisungule umkhankaso we-GoFundMe. Kuye ngokuthi siqoqa malini, sizokwakha umtapo wolwazi, i-mosque, noma ithuna.
IShayina isibhubhise ama-mosque angaphezu kwe-1000, amathuna, nezindawo ezingcwele eminyakeni emithathu. IBeijing ibhubhisa ngokuhlelekile isiko nenkolo yama-Uyghur amaSulumane. Izithombe zesathelayithi zidweba isithombe esesabekayo. I-PixelHELPER izokhuluma ngokwakha kabusha ithuna le-Iman Asim elibhujisiwe ezintabeni zaseMorocco, ligcwele ibhodi lesikhumbuzo elikhumbula ukubhujiswa ngamaShayina. Ulwazi olwengeziwe mayelana nephrojekthi



Sifuna inkululeko yenkolo eShayina, ukuhlonishwa kwamalungelo abantu, kanye nokhetho lwentando yeningi ukuze kube nekusasa elingcono. Wonke ama-mosque kumele akhiwe kabusha ngezindleko zaseShayina. #Ama-Uyghur kumele bakwazi ukuqhuba ukholo lwabo ngokukhululeka.
Noma nini lapho umYurophu ethuthumela, um-Uyghur uyathuthumela ngaphansi kokuhlushwa. EShayina, ubuSulumane abuvunyelwe, iphupho leziwula ezingakwesokudla. Ama-mosque angu-200 adiliziwe; amaShayina awafuni ukwazi lutho ngakho. Ayawabopha ama-Uyghur futhi ahleke kakhulu. Noma ubani eShayina okholelwa ku-Allah untshontshelwe izingane zakhe ebuthongweni bakhe.

Bese kuthi, lapho wonke amaSulumane esehambile, uXi Jinping uthi lokho bekukuhle kakhulu. Ngoba wonke amanye amazwe abukele, kodwa ayayithanda imali yaseShayina. Ayajabula ukubheka ngenye indlela lokho, ngisho noma ama-Uyghur elele othulini. I-Quran iyithikithi lapho, iphasi lonyaka lokuhlushwa ekamu lokuhlushwa.

Hlanza ama-Uyghur, uMohammed wayengeke akuvumele lokho. Gibela uze ufike eGreat Wall yaseShayina ulinde. Thumela amahhashi akhe eHong Kong, eTibet, nangale kwalokho. Qoqa wonke amaSulumane ngemuva kwakhe bese ushaya uXi Jinping ngempama. Khona-ke kuzoba nentando yeningi eShayina futhi ngeke kuphinde kube khona i-Islamophobia.

Uhulumeni ophakathi waseShayina uzama ukucindezela uthuthuva esifundazweni ngokusebenzisa amakamu okufundisa kabusha kanye nokuqapha eduze. Ukuba khona kwezikhungo ezinjalo kwaqinisekiswa ngokusemthethweni nguhulumeni ngo-Okthoba 2018, ngesikhathi esifanayo ephika izinsolo zokuphathwa kabi lapho.

Kuningi okushintshile kuma-Uyghur, abantu bamaSulumane baseTurkey esifundazweni saseShayina iXinjiang, eminyakeni yamuva nje (isithombe esivela kuSepthemba 22, 2013; amanxiwa e-mosque ediliziwe eKashgar). Kodwa ngisho nobuholi bezepolitiki eBeijing kuye kwadingeka buqaphele ukuthi abukwazi ukulawula isifundazwe esikhulu kunazo zonke entshonalanga yeRiphabhulikhi Yabantu.

Inqubomgomo yamaShayina eXinjiang ifana naleyo yaseTibet yamaBuddha: amaShayina ahlukene kanye nezinkampani zawo ayengwa ngamabomu lapho. Futhi yibo abazuza kakhulu ezinhlelweni zikahulumeni zengqalasizinda kanye nokutshalwa kwezimali. Ezikoleni, ulimi lwendawo luya ngokuya luthathelwa indawo yiMandarin. Ngenxa yalokho, ama-Uyghur aphendukela enkolweni ukuze alondoloze ubuwena bawo. Lapho uhulumeni ecindezela kakhulu ubuSulumane, kulapho eba nobandlululo olukhulu.

Sifuna ukukhululwa ngokushesha kwawo wonke ama-Uyghur kanye nokwethulwa kwe-
Inkululeko yenkolo eShayina. Wonke umuntu kufanele akwazi ukukholwa lokho akufunayo, kungaba seSilo Esindizayo Se-Spaghetti noma kwenye yezinkolo zomhlaba. IShayina kumele iyeke ukuvimbela izakhamuzi zayo ekusebenziseni inkululeko yazo yenkolo. Umthetho Oyisisekelo WaseJalimane uqinisekisa inkululeko yenkolo - umthethosisekelo waseShayina kufanele uthathe lokhu njengesibonelo.
